شناخت گچ و کاربرد های گچ

گچ ماده ای است معدنی که در طبیعت به صورت سنگ گچ وجود دارد و یکی از ارزنده ترین مواد ساختمانی به شمار می رود . گچ از جمله مصالحی است که در صنایع ساختمان سازی از اهمیت مخصوص برخوردار است و به علت ویژگی‌هایی که دارد از زمان‌های قدیم در امر ساختن مسکن مورد مصرف قرار می‌گرفت. گچ بعلت خواص خود از اولین قدم برای ریختن رنگ اطراف زمین مورد نیاز بوده و تا آخرین مراحل کاری که سفید کاری و نصب سنگ است باز هم گچ مورد نیاز است و حتی در نقاشی ساختمان هم از گچ استفاده می نمایند.

گچ

  • ·         معنی کلمه گچ
  • گچ چیست؟
  • سنگ گچ چگونه تشکیل می شود؟
  • تاریخچه گچ
  • خواص گچ
  • ساخت ملات گچ
  • گیرش گچ
  • انبار کردن گچ

 

 

  • معنی کلمه گچ

در فرهنگ لغت فارسی بدین شکل معنا گردیده است : گچ . } گ َ { (اِ) پهلوی و پازند گچ ، معرب آن جص ، سریانی گسا ، کلمه ٔ عربی ، فارسی جبسین از یونانی غوپسس و غوپسینس آمده ، در اکدی گسو آمده . (حاشیه ٔ برهان قاطع چ معین ). خاکی باشد که آن را پزند و بدان خانه سفید کنند. (برهان ) (آنندراج )

با ذکر کللمات معادل با حروف انگلیسی می توان چنین گفت : واژه از فارسی میانه gač است که ریشهٔ نهایی آن نامعلوم است، ولی با واژه‌های اکدی gaṣṣu، آرامی gaṣṣā، عربی جصّ، لاتین gypsum، و یونانی باستان gýpsos مرتبط است.

  • گچ چیست ؟

گچ ماده ای است معدنی که در طبیعت به صورت سنگ گچ وجود دارد و یکی از ارزنده ترین مواد ساختمانی به شمار می رود .

گچ از جمله مصالحی است که در صنایع ساختمان سازی از اهمیت مخصوص برخوردار است و به علت ویژگی‌هایی که دارد از زمان‌های قدیم در امر ساختن مسکن مورد مصرف قرار می‌گرفت. گچ بعلت خواص خود از اولین قدم برای ریختن رنگ اطراف زمین مورد نیاز بوده و تا آخرین مراحل کاری که سفید کاری و نصب سنگ است باز هم گچ مورد نیاز است و حتی در نقاشی ساختمان هم از گچ استفاده می نمایند.

  • سنگ گچ چگونه تشکیل می شود؟

همانطور که گفته شد گچ در طبیعت به صورت سنگ گچ یافت می شود ، فرمول شیمیایی سنگ گچ Caso4+2H2O  (سولفات کلسیم آبدار) می باشد . در طبیعت سنگ گچ بصورت خام است که درون آن 4 الی 5 مولکول آب بصورت متبلور وجود دارد؛این ماده جزء سنگ های رسوبی تخریبی محسوب می شود.

دو نوع سنگ گچ وجود دارد :

1- سولفات کلسیم آب دار ،که به آن ژیپس می گویند .

2- سولفات کلسیم بدون آب که به آن انیدرید می گویند .

 انیدریت به دلیل حلالیت بالا و تبدیل شدن به ژیپس بندرت در سطح زمین یافت می شود و کاربرد محدودتری دارد، در حالی که کاربرد ژیپس بسیار گسترده تر است. در حالت کلی می توان گفت هر دو این کانی ها در شرایط تبخیری بوجود می‌آیند.

ژیپس در سطح زمین پایدار است بنابراین می‌تواند حالت رخنمون داشته باشد. این کانیها در حوضه‌های بسته و باز که میزان تبخیر آنها زیاد است تشکیل می‌شوند. حوضه‌های درون قاره‌ای ، در مراحل اولیه  با رسوب تشکیل می‌شوند و در حاشیه حوضه‌های باز با تبخیر زیاد است ژیپس تشکیل می‌شود.مثلا این ماده بصورت محلول در آب دریا وجود داردکه در هنگام تبخیر آب در نقاطی از دریا دیگر نمی تواند بصورت محلول باشد ، بنابراین مقداری از آن نا محلول شده و رسوب می کند و بر اثر فعالیت های شیمیایی ،این لایه سنگی که یک نوع ورقه شفاف است بصورت معادن گچی با ارزش فراوان از نظر زمین شناسی در می آید.

  • روشهای مختلف تشکیل سنگ گچ
    1. سولفات سبخایی و انیدریت ندولی
    2. رشد ژیپس در کف
    3. سولفاتهای لامینه‌ای
    4. سولفاتهای دوباره رسوب یافته
    5. ژیپس ثانویه و رشته‌ای
  • Ø     تاریخچه گچ

آنچه که از شواهد زندگی و حیات انسان مشخص می گردد،تاریخ پیدایش گچ به پیش از ساختن خشت و پختن آن بصورت آجر می‌رسد.نخستین بار  در حدود ۱۶۰ تا ۲۰۰ میلیون سال پیش، با خشک شدن دریاها ، لایه های سنگ گچی به وجود آمده در زیر آن پدیدار گشتند.

اولین آشنایی بشر : در گذشته گچ هایی مانند گچ خاکی یا کلوخی در مجاورت آتش پخته شده ، و پس از بخار شدن آب آن (که می تواند ناشی از بارندگی یا جابجایی باشد)عمل گیرش را انجام  می دهد که  انسان درگذشته ی دور، این پدیده را حس کرده و متوجه خاصیت گچ شدو با شکل گرفتن تمدن و ساختن سر پناه از این ماده برای اتصال آجرها جهت رج های دیوار و بعد ها به صورت گسترده تر در بنا ها مورد استفاده قرار گرفت.

مصر: از گچ در قدیمی ترین بناهای دنیا ، یعنی اهرام ثلاثه  مصر که سابقه نزدیک به چهار هزار و پانصد ساله دارد ،بعنوان مواد چسبنده مقاوم بعد از ازاره  در بین سنگ ها و جهت کلاف سازی آن ها استفاده شده است ، ۱۵۰۰ سال قبل نيز از گچ براي پوشاندن سطوح داخلي ديوارهاي اهرام ثلاثه با ديوارنگاري هاي شكوهمندي با نقش سربازان مصري، ارابه هاي جنگي، خدايان، حيوانات و پرندگان استفاده می کردند. آن ها در ۶۰۰ سال قبل هاون گچي نیز داشته اند.

آناتولي و سوريه: قدمت برخي از آثار گچي بجا مانده در فلات آناتولي و سوريه به ۹۰۰۰ سال قبل باز مي گردد.

یونان : يوناني ها برای گچ نامگذاری کردند كه از دو كلمه با معاني زمين و پختن تشكيل شده است. آنها فرم خاصي از سنگ گچ را كه حالت شيشه اي دارد براي پنجره ها استفاده و به ويژه اين سنگ ها را وقف معبدهاي الهه ي ماه نموده و به آن سلنيت يا سنگ ماه مي گفتند.

رم : رمي ها نیز از گچ استفاده می کردند که نشانه آن مجسمه هاي بدن انسان است كه در اروپاي غربي با ملات گچ درست شده اند

در اروپا در قرن ۱۷ پاریس پایتخت گچ بود و تمام دیوارهای چوبی خانه ها توسط گچ پوشانده شده بود. پادشاه فرانسه این قانون را بعد از این که لندن بزرگ در سال ۱۶۶۶ در اثر آتش سوزی از بین رفت اجباری نمود.

کابردهای دیگر گچ در گذشته : معروف ترين و مهمترين موارد آن ساخت زيور آلات و مجسمه هايي از جنس آلبسترون كه نوعي سنگ گچ نيمه شفاف بوده و احتمالا نام آن از نام شهر آلابسترون مصر گرفته شده می باشد. در تمدن هاي كهن نيز نوعي گچ استفاده مي شده است كه امروزه ما آن را آلاباستر مي ناميم (مثل تنديس هاي بزرگ گاوهاي بالدار متعلق به تمدن آشور ). يوناني ها نيز سكه هايي با نقش كلمه ضرب مي كرده اندو همچنین ساخت ظروف و قوري هاي كوچك از گچ .

  • تاريخچه گچ در ايران

از دوران پيش از اسلام (۲۵۰۰ سال پيش) يكي از مصالح ساختماني سنتي ايران بوده است. در هزاره اول قبل از میلاد در شهر دورانتاش و در معبد شاهان ایلامی در بنای چغازنبیل ودر هفت تپه خوزستان ، وجود ملات گچ و کاربرد آن باعث استقرار قوسهای بیضی شکل شده است.همچنین کاربرد گچ درپوشش قوسی کانال ها در قسمتی از بناهای تخت جمشید از دوره هخامنشیان،مشخص است.ملات گچ در دوره ساسانیان در اسکلت سازی بناها و همچنین نما سازی گچی به شکل گلهای(روزاس) کاربرد فراوانی داشته است. بطور کلی از ملات گچ در پوشش قوس ها و طاق های رفیع و پوشش شبستان ها و ایوان های بلند و گنبد های آجری و در اسکلت بناهای اسلامی در ادوار مختلف استفاده فراوان شده است.

يكي از پديده هاي هنري در معماري بي همتاي ايران، هنر گچ بري است كه در كاوش هاي باستان شناسي نمونه ها و نشانه هايي از رواج اين هنر در روزگار ساساني به دست آمده است. بطور كلي آثار گچ بري را در دوره هاي مختلف ايران مي توان مشاهده كرد(مثل دوره سلجوقي مسجد جامع ساوه ، مسجد علويان در همدان، بقعه بايزيد بسطامي در بسطام در دوره ايلخاني ، بقعه شيخ احمد جامي در تربت جام در دوره تيموري ، كاخ عالي قاپو در اصفهان در دوره صفويه ، عمارت كلاه فرنگي در شيراز در دوره زنديه و كاخ گلستان در تهران در دوره قاجار ).

  • روش پخت گچ

سنگ گچ پس از استخراج از معدن که با وسائل مختلف مانند آتش کاری یا برش و غیره صورت می گیرد در محل معدن یا کارخانه با سنگ‌شکن‌های چکشی به کلوخه هائی در حدود ۴۰ سانتیمتر و آن را با قیف‌های مخصوص به سنگ‌شکن‌های فکی هدایت کرده و تا ابعاد چند میلی‌متر خرد می‌نمایندکه پس از عبور از الک‌های مخصوص با نوارهای نقاله به سیلوها ذخیره هدایت می‌شود و قطعات درشت تر دوباره به آسیاب‌های فکی یا گلوله‌ای هدایت میشوند. محصول سیلوها با توجه به نیاز کارخانه با تسمه‌های نقاله و به طور خودکار وارد کوره می‌شود و پس از طی مراحل پخت با آسیاب‌های گلوله‌ای به گچ ساختمانی تبدیل می‌گردد و به بازار مصرف عرضه می‌شود.

سنگ گچ ورقه شفافی است و بر اثر شعله مستقیم آتش کدر می شود و نیاز به 180 الی 200 درجه سانتیگراد حرارت دارد ،تا به گچ تبدیل شود.در طول زمان پخت در کوره شماری از مولکول آب ذخیره درون خود را از دست می دهد و بصورت گچ زنده در می آید و در موقع ترکیب با آب ،مولکول های از دست داده را دوباره جذب می کند و بر اثر همین فعل و انفعالات افزایش حجم پیدا می کند که این، یکی از ویژگی های بسیار عالی گچ  را نشان می دهد که برای قالب گیری بسیار مفید است زیرا کلیه فضاهای خالی قالب را پر می کند.پس از حرارت دادن زمان نرم کردن گچ فرا می رسد که یا بوسیله دستگاههای تمام اتوماتیک انجام می شود و یا بصورت دستی آن را می کوبند.

فرآیند شیمیایی تولید گچ به صورت زیر می باشد.

2CaSO4 · 4H2O 2CaSO4 · H2O + 3H2O

خلوص سنگ گچ بر پایه درصد کانی ژیپس در آن تعریف می‌شود. بر پایه انجمن استاندارد مصالح آمریکا (ASTM) دست‌کم خلوص مورد نیاز برای سنگ گچ در مواد صنعتی ۷۰ درصد ژیپس است در صورتی که بیش‌تر سنگ گچ‌های تجارتی و بازرگانی دارای ۷۵ تا ۹۰ درصد خلوص می‌باشند. نا خالصی‌های موجود در سنگ گچ بیش‌تر شیل، رس‌ها و کربنات کلسیم است و گاهی بازمانده کنش‌ها و فعالیت‌های حیاتی نیز در آن دیده می‌شود.

سنگ گچ را در سه نوع کوره می پزند(هر چه در کوره حرارت ببیند سست تر و کم قدرت ترمی شود) :

  1. کوره تنوری یا سنتی : قدیمی‌ترین نوع کوره گچ پزی در ایران
  2. کوره تاوه ای : این نوع کوره‌ها که دارای محصولی یکنواخت می‌باشد
  3. کوره خفته گردنده : این نوع کوره‌ها که رایج‌ترین نوع کوره‌های گچ پزی است، حرارت قابل کنترل بوده و دارای محصول یکنواخت و مرغوب می‌باشد، کار کوره‌ها پیوسته است یعنی همیشه می‌تواند بدون توقف به کار خود ادامه دهد هر قدر محصول کوره در اثر گردش به جلو هدایت شود می‌توان به همان نسبت کوره را بارگیری نمود.
    • Ø     خواص گچ

از خواص گچ می توان به این موارد اشاره کرد : زود گیر بودن ،  ازدیاد حجم به هنگام سخت شدن ، گچ آکوستیک مقاومت در برابر آتش سوزی ، ارزان بودن ، فراوانی ، دارای رنگی سفید و خوش آیند ، خاصیت پلاستیک بودن که باعث می شود در برابر هر قالبی نقش بگیرد ، خاصیت رنگ پذیری که پس از خشک شدن تقریبا هر رنگی را به خود می گیرد ، خاصیت ترکیب شدن با رنگ  که می تواند با رنگ های معدنی یا گیاهی ترکیب شود ،‌ سخت شدن گچ ،مقاومت گچ که در مقابل نیرو های فشاری 30 کیلو گرم و در مقابل نیرو های کششی 5 کیلو گرم مقاومت می کند ،

پودرهای گچ مرغوب باید کوچکتر از ۰٫۱۵ میلی‌متر باشد. در اکثر موارد ترکیب گچ و آب خالص برای کاربردهای مختلف استفاده می‌شود هر چند در موارد نیاز با اضافه کردن مقداری مواد مختلف می‌توان زمان سفت شدن آن را کاهش داد. مثلاً با اضافه کردن ۱٪نمک طعام به مخلوط گچ و آب زمان سفت شدن آن زیاد می‌شود و اگر میزان نمک بیش از ۴ درصد شود زمان سفت شدن زیاد می‌شود (تا ۳۰ دقیقه) که در بخش "ملات های گچ"و "گیرش گچ"به طور کامل به آن اشاره خواهد شد.

رنگ گچ به فرم طبیعی سفید بوده و ممکن است به دلیل ناخالصی‌های مواد آلی رس و اکسید آهن به رنگ‌های خاکستری، خاکستری مایل به آبی، صورتی یا زرد دیده شود.

وزن مخصوص گچ بر حسب ریزی و درشتی دانه و همچنین لرزیده ونلرزیده ی  آن متفاوت است و بطور کلی وزن مخصوص گچ از 85/0 تا4/1 تن بر متر مکعب می باشد.

و اما از نقاط ضعف گچ  می توان به مقاوم نبودن در مقابل آب اشاره کرد. لایه های سفید کاری گچ در مقابل رطوبت طبله کرده و به صورت جدا از هم در دیوار ظاهر می شوند و  پس از آنکه رطوبت از بین رفت و محل خشک شد گچ طبله شده به حالت اولیه باز نمی گردد البته راه هایی برای مقاوم کردن گچ در مقابل رطوبت وجود دارد.( مثلا برای اینکه گچ را در مقابل آب مقاوم کنیم باید گچ بدون آب تبلور را کاملا پودر کرده و با محلول زاج خمیر کنیم، بعد دوباره آن را به کوره برده تا500 درجه حرارت دهیم و پس از آسیاب کرده و به گرد گچ تبدیل کنیم و این گچ در نمای ساختمان ،سرویس،حمام ها،آشپز خانه و...قابلیت استفاده دارد یا روی آن را با یک یا چند لایه رنگ روغن می پوشانند)

علت ترک خوردن گچ کاری:از دلایل آن می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

  • اگردر موقع ساختن ملات گچ مقدار گچی را که در آب می ریزیم از حد معینی کمتر باشد(درصد وزن آب نسبت به گچ زیاد باشد )بطوریکه نتواند پس از انبساط حجم آب مصرف شده در ملات را پر کند؛ گچ پس از خشک شدن تقلیل حجم پیدا کرده و ترک می خورد.
  • اگر کلفتی ملاتی را که روی دیوار می کشیم از 7تا8 سانتیمتر بیشتر باشد و آنرا در یک نوبت بکشیم لایه های رویی گچ در اثر مجاورت با هوا به سرعت خشک می شوند در حالی که هنوز لایه های درونی مرطوب هستند و اگر این لایه ها هم بخواهند خشک شوند یعنی آب آن ها تبخیر شود ناچارا باید راهی برای خروج بخار آب لایه های زیرین بوجود آید؛بنابراین گچ ترک می خورد
  • ·          اگر در فصل سرما ودرجات زیر صفر اقدام به گچکاری کنیم و آب ملات گچ قبل از انبساط و سخت شدن گچ یخ زده فعل و انفعالات شیمیایی برای سخت شدن در ملات متوقف می شود و پس از آنکه یخ ذوب شد گچ فاسد شده و دیگر به انبساط خود ادامه نمی دهد در نتیجه در سطح گچ کاری شده ترک خوردگی مشاهده می شود.
  • حرکت نسبی اجزای مجاور سفت کاری ساختمان ،افت ملات در لایه های زیرین و گیرش سریع ملات از عواملی هستند که ترک خوردن سطح گچ کاری  را موجب می گردند.
  • برخی ترکها در گچ کاری بر اثر نشست های ساختمان بوجود می آید ،اگر این ترکها مربوط به ترک های نا متقارن با شد  معمولا با زاویه 45 درجه نسبت به افق ظاهر می شوند و اگر مربوط به نشست های متقارن باشند، افقی اند.

 

  • Ø     ساخت ملات گچ

 

 

 

ابتدا قدری آب درون استانبولی می ریزند (حداکثر نصف حجم استانبولی چون اگر در ساخت ملات گچ،میزان آب، زیاد تر از حد لازم باشد؛ گچ کشته می شود. ) آنگاه گچ و یا مخلوط گچ و خاک را درون آب به اندازه ای می ریزند که که سطح گچ و یا گچ و خاک از سطح آب بالاتر بیا ید و تقریبا آب دیده نشود آنگاه این مخلوط را تقریبا 5تا 6 دقیقه بحال خود گذاشته و بعد از یک گوشه ملات را هم زده وازآن استفاده می کنند. اما برای ساختن سایر ملات ها آب را روی ماده می پاشند.(علت پاشیدن گچ و خاک درون آب آن است که تمام ذرات گچ در مجاورت آب قرار گیرد) مقدار آبی که یک کیلو گرم پودر گچ احتیاج دارد تا ملات شود از لحاظ تئوری 2/0 لیتر است یعنی تقریبا 20 درصد وزن گچ  ولی عملا برای اینکه شکل پذیری بهتری در ملات گچ ایجاد شود،  و کارگران مجال کار کردن با آن را داشته باشند ، باید به ملات گچ حدود 70 تا80 در صد وزنش آب اضافه نمود.

گچ در موقع ملات سازی تقریبا تا حدود 15 تا20 درجه گرم تر از محیط کارگاه می شود بنابر این از لحاظ تئوری می توان آنرا در دماهای زیر صفرنیز مصرف کرد ولی عملا در کارگاه باید از این کار خودداری کرده و ملات گچ را در دماهای کمتر از5یا6 درجه بالای صفر مصرف ننماییم.

 گچ بعد از پختن به دو صورت بکارمی رود:

  • به صورت زنده : که به جهت ساخت قالب های مخصوص اندود روی بناها بکار می رود و برای ساختن آن، گچ را توی آب ریخته و بلا فاصله کاررا آغاز می کنند .قدرت گیرایی گچ زنده بسیار زیاد است.در طاق زنی سنتی که آجر روی آجر می آید و بلافاصله باید بچسبد از گچ زنده استفاده می کردند.
  • بصورت گچ کشته : به علت زود گیر بودن گچ زنده ملات آن را بسیار کم درست می کنند ( حداکثر به اندازه یک استانبولی ) لذا نمی توان سطوح زیادی را با آن سفید کرده و کاملا صیقلی کرد( زیرا قبل از آنکه بتوانیم سطح گچ را با ماله پرداخت کنیم؛ گچ سخت شده و حالت پلاستیک بودن خود را از دست می دهد؛سخت شدن ملات گچ را با خشک شدن نباید اشتباه گرفت) از گچ کشته روی اندود استفاده می کنند؛ تا بتوان سطحی وسیع وکاملا صیقلی بدست آورد.گچ کشته ملات گچی است که سخت نمی شود وتا قبل از خشک شدن حالت پلاستیسیته خود را از دست نمی دهد.البته باید توجه داشت که ضخامت گچ کشته حداکثر نباید از یک میلیمتر تجاوز کند زیرا در غیر اینصورت پوسته پوسته شده و از سطح کار جدا می شود. رنگ آمیزی معمولا روی گچ کشته،صورت می گیرد.برای ساخت آن گچ را از الک های بسیار ریز رد می کنند؛ آنگاه آن را مانند ملات معمولی گچ می سازند. ولی بلافاصله پس از آنکه دانه های گچ را داخل آب ریختند با دست آنرا مالش داده و مانع سخت شدن آن می شوندکه پس از ده تا دوازده دقیقه که ملات گچ را مالش دادند؛ این ملات سخت نمی شود که به آن در اصطلاح بنائی،گچ کشته می گویند.

ملات گچ در قسمت های مختلف ساختمان به دو گونه مصرف می شود:

  • ملات گچ وخاک : ملات گچ جزء ملات های زود گیراست.خاک مورد مصرف در این ملات خاک رس است که باید سَرَند (الک) شده و به نسبت 50 درصد با گچ مخلوط شود.وجود خاک درملا ت گچ وخاک اولا ملات را پلاستیک تر می کند ثانیا ملات را دیر گیرتر می کند و بالاخره از لحاظ اقتصادی نسبت به ملات گچ به صرفه تر است.عیب ملات گچ و خاک این است که ترک می خورد . سابقا برای جلو گیری از ترک خوردگی موی اضافه و باقیمانده در دباغی ها را که مخلوطی از پشم و کرک بود،داخل اندود گچ و خاک می ریختند.
  • ملات گچ: اگر در محلی از ساختمان به ملاتی نیاز داشته باشیم که از ملات گچ وخاک زود گیر تر باشد ویا رنگ سفید ملات گچ برای ما مطرح باشد؛ از ملات گچ استفاده می کنند؛مانند سفید کاری اتاقها و همچنین در محل هایی که احتیاج به تکیه گاه موقت داریم .

گچ از لحا ظ شیوه ساخت : به صورت ذیل بکار می رود:

  • گچ تیز یا اصطلاحا تیزون : از این گچ بیشتر در ساخت قالبهای مخصوص استفاده می شود.
  • گچ بوم : جهت اجرای طر حهای تزیینی 
  • گچ آسترکاری
  • گچ خوش مایه : روسازی گچبری و یا گل و برگ سازی
  • گیرش گچ :

در قسمت ملات گچ به مواردی اشاره گردید ولی در کل :

گچ ساختمانی باید زود شروع به گرفتن و سخت شدن ، کند و سخت شدن آن نیز باید زود به پایان برسد. گچ ساختمانی مرغوب آن است که شروع زمان گرفتن آن زود تر از 8 دقیقه و بیشتر از25 دقیقه نباشد؛ و پایان سخت شدنش زودتر از 20 دقیقه و دیر تر از یک ساعت نباشد.باید توجه داشت که گچ سخت شده شکل پذیری خود را از دست می دهد و دیگر قابل مصرف نیست.

خشک شدن گچ : با توجه به گرمی و سردی هوا ممکن است از چند ساعت تا چند روز طول بکشد .خشک شدن گچ زمانی پایان می یابد که رنگ آن کاملا سفید شود.

 همان طور که گفته شد، با افزودن بعضی مواد به ملات گچ وملات گچ وخاک می توان این ملات را زود گیر یا دیر گیر تر نمود که بعضی از این مواد به شرح زیر است:

  • نمک طعام: اگر 2 درصد وزن گچ ، به آن نمک طعامNaCIاضافه کنیم؛ گچ را زود گیر کرده ایم که آغاز گرفتن پس از3 دقیقه است و اگر10 درصد وزن گچ به آن نمک طعام اضافه کنیم آن را دیر گیر تر کرده ایم که آغاز گرفتن پس از 12 دقیقه است.و هر چه از این مقدار بیشتر نمک طعام اضافه کنیم زمان گیرش به تعویق می افتد.مثلا با افزودن 10درصد زمان گیرش به تعویق می افتدو به 5/12 دقیقه می رسد.
  • سریش: سریش نیز گچ را کند گیر می کند اگر به ملات گچ ازیک درصد تا6 درصد وزن آن سریشم اضافه کنیم آغاز گرفتن آن از 5/12 دقیقه تا 38 دقیقه به تاخیر می افتد. اگر به ملات گچ از1/0 تا5/0 درصد وزن گچ سریشم اضافه کنیم زمان آغاز سخت شدن آن از 10 دقیقه تا 2 ساعت به تاخیر می افتد.
  • براکس: با افزودن 5/0درصد تا یک درصد وزن گچ براکس به فرمولH2O وNa2B4O7  زمان آغاز گرفتن گچ از 15 دقیقه تا 5/1 ساعت به تاخیر می افتد.
  • زاج سفید: اگر به ملات گچ تا یک درصد وزن آن زاج سفید اضافه کنند زمان آغاز گرفتن آن تا 5/15 دقیقه به تاخیر می افتد ولی اگر مقدار زاج سفید را اضافه کرده و آن را تا 5درصد برسانند ملات گچ تند گیر شده و زمان آغاز گرفتن آن به 7 دقیقه می رسد.تاثیر زاج در عمل گیرش دقیقا عکس نمک طعام است.
  • کتیرا: کتیرا هم که برای مرمری کردن گچ مورد استفاده قرار می گرفت؛گچ را کند گیر می کند.

 

  • انبار کردن گچ

اگر گچ به صورت فله به کارگاه وارد شود باید بلافاصله مصرف گردد زیرا همانطوری که قبلا نیز اشاره شد گچ میل ترکیبی شدیدی با آب داشته و حتی رطوبت هوا را جذب می کند و پس از مدتی نه چندان طولانی فاسد می شود یعنی در موقع مخلوط کردن آن با آب ازدیاد حجم پیدا نکرده و سخت نمی شود ولی اگر گچ پاکتی را به طریقه صحیحی انبار کنند به طوریکه دور از رطوبت باشد میتوان حتی پس از یک سال هم از آن استفاده نمود.

برای انبار کردن گچ باید انرا روی تخته هایی که از زمین فاصله داشته باشد بچینند برای ایجاد فاصله تخته های زیرگچ از زمین میتوان از قطعات آجر یا بلوک سفالی استفاده نمود و هم چنین باید فاصله گچ از دیوارهای انبار 20 سانتی متر باشد و نباید حداکثر بیش از 10 پاکت گچ را روی هم چید زیرا ممکن است گچ داخل پاکتهای پایین تر در اثر وزن پاکتهای بالایی بهم دیگر چسبیده و کلوخه شود . خلاصه گچ را باید طوری انبار نمود که هوا به راحتی بتواند بین آن جریان پیدا کرده و هم چنین زیر فشار نباشد.

 

 

مشاهده سبد درخواست